Αναερόβια μικρόβια

Αναερόβια μικρόβια

της ΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ

Πτυχ. biologie médicale Παν. Louvain (Βρυξέλλες)

Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο

Γενικές πληροφορίες

Αναερόβια μικρόβια ή αναερόβια βακτήρια είναι μονοκύτταροι μικροοργανισμοί που δεν μπορούν να αναπτυχθούν ή θανατώνονται σε περιβάλλον που υπάρχει οξυγόνο (Ο2).  [Ετυμολογία:  Αναεροβίωση = Ζωή χωρίς αέρα].
Αυτός ο αρκετά απλουστευμένος ορισμός δίνει στους μη ειδικούς μια ιδέα για την ιδιαίτερη συμπεριφορά αυτών των βακτηρίων.

Γενικά τα βακτήρια μπορούν να διαιρεθούν σε 3 κατηγορίες:

  1. Αυστηρά αερόβια, που για να επιβιώσουν και να πολλαπλασιαστούν χρειάζονται Ο2.  Ως παράδειγμα αναφέρεται η ψευδομονάδα (Pseudomonas aeruginosa).
  2. Αυστηρά αναερόβια, που θανατώνονται από το Ο2, π.χ. το βακτήριο που προκαλεί τέτανο (Clostridium tetani).
  3. Δυνητικά αναερόβια, δηλ. βακτήρια που επιβιώνουν στο περιβάλλον είτε υπάρχει είτε δεν υπάρχει Ο2.  Τέτοια βακτήρια είναι το κολοβακτηρίδιο (Escherichia coli) και ο σταφυλόκοκκος (Staphylococcus aureus).

Το νόσημα που προκαλείται από κάποιο βακτήριο (αερόβιο ή αναερόβιο) ονομάζεται λοίμωξη.

Φυσιολογικά αναερόβια βακτήρια υπάρχουν στο στόμα, στο έντερο, στον κόλπο της γυναίκας και στο δέρμα.   Στα σημεία αυτά μαζί με αερόβια αποτελούν τη λεγόμενη φυσιολογική χλωρίδα.   Σημειώνεται ότι φυσιολογικά τα αναερόβια βακτήρια της φυσιολογικής χλωρίδας είναι 10 έως 100 φορές περισσότερα από τα αερόβια, ανάλογα με τη θέση λήψης του δείγματος.

Λοιμώξεις από αναερόβια

Το ανοσοποιητικό σύστημα και οι λοιποί μηχανισμοί άμυνας του ανθρώπου εμποδίζουν τα αναερόβια βακτήρια να διεισδύσουν βαθιά στο σώμα, αλλά μερικές φορές τα μικρόβια καταφέρνουν να πολλαπλασιαστούν και να προκαλέσουν λοίμωξη.
Σε περιοχές του σώματος όπου παρατηρείται ιστική καταστροφή (νέκρωση) ή ελαττωμένη αιματική ροή υπάρχει μειωμένη συγκέντρωση οξυγόνου και επομένως ευνοείται η ανάπτυξη αναεροβίων.

Τα πιο γνωστά σοβαρά νοσήματα που προκαλούνται από αναερόβια μικρόβια είναι: η αεριογόνος γάγγραινα, ο τέτανος και η αλλαντίαση.   Πρακτικά όμως τα αναερόβια μπορούν να προκαλέσουν λοίμωξη σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος.

  • Κεφαλή:  Σχεδόν όλες οι οδοντικές λοιμώξεις προκαλούνται από αναερόβια.  Ακόμα αναερόβια ευθύνονται για αρκετές περιπτώσεις αμυγδαλίτιδας, ιγμορίτιδας και ωτίτιδας.
  • Πνεύμονες:   Η πνευμονία από αναερόβια είναι πολύ σοβαρή και συχνά θανατηφόρα.  Συχνή επιπλοκές της είναι το πνευμονικό απόστημα και το εμπύημα   Ακόμα τα αναερόβια επιμολύνουν προϋπάρχουσα βρογχεκτασία.
  • Κοιλιά:  Στις πιο συνήθεις αναερόβιες λοιμώξεις περιλαμβάνονται η σκωληκοειδίτιδα, η περιτονίτιδα και τα ενδοκοιλιακά αποστήματα.   Η διάρροια από αντιβιοτικά και η επιπλοκή της 'ψευδομεμβρανώδης εντεροκολίτιδα' είναι μια πολύ ειδική περίπτωση που αξίζει να αναφερθούμε περισσότερο:  Το βακτήριο Clostridium difficile υπάρχει μέσα στο έντερο των φυσιολογικών ατόμων σε πολύ μικρή ποσότητα.   Τα αντιβιοτικά μπορούν να εξοντώσουν άλλα μικρόβια της φυσιολογικής εντερικής χλωρίδας με αποτέλεσμα την υπερανάπτυξη C. difficile και την παραγωγή τοξίνης που προκαλεί διαρροϊκές κενώσεις απλές ή με πρόσμιξη αίματος.
  • Γεννητικό σύστημα της γυναίκας:  Τα αναερόβια βακτήρια μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή της πυέλου και ενδοπυελικά αποστήματα, ενδομητρίτιδα, επιλόχειες λοιμώξεις και λοιμώξεις μετά από έκτρωση ή άλλη επέμβαση.
  • Δέρμα:  Υπάρχει συμμετοχή αναεροβίων στην εμφάνιση και την εξέλιξη των διαβητικών ελκών, ενοχοποιούνται δε και στην παθογένεια της ακμής.
  • Κεντρικό Νευρικό Σύστημα:  Τα αναερόβια ευθύνονται για δημιουργία αποστημάτων μέσα στον εγκέφαλο ή το νωτιαίο μυελό.
  • Αίμα:   Η είσοδος μικροβίων μέσα στο αίμα προκαλεί βακτηριαιμία από αναερόβια.

Διάγνωση

Η διάγνωση των αναεροβίων λοιμώξεων βασίζεται κατ' αρχή στα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό του ασθενή και την εντόπιση της νόσου.  Μια εξαιρετικά δύσοσμη αναπνοή ή δύσοσμο πύον από κάποιο απόστημα είναι ενδεικτικά αναερόβιας λοίμωξης.

Η ακριβής όμως μικροβιολογική διάγνωση των λοιμώξεων από αναερόβια είναι εξαιρετικά δυσχερής.   Αρχικά απαιτείται συνεργασία και εξοικείωση του κλινικού γιατρού που παίρνει το δείγμα.  Ακόμα χρειάζεται ειδικός εργαστηριακός εξοπλισμός, εκπαίδευση του προσωπικού και εμπειρία στην επεξεργασία των δειγμάτων.

Για τους λόγους αυτούς ελάχιστα κέντρα στον κόσμο μπορούν να διαγνώσουν αξιόπιστα το αίτιο μιας αναερόβιας λοίμωξης και συνήθως ακολουθείται εμπειρική θεραπεία με συνδυασμούς αντιβιοτικών, με όλες τις συνέπειες που έχει αυτή η ενέργεια.

Η Anaerobe Society of the Americas και άλλοι αντίστοιχοι επιστημονικοί οργανισμοί βοηθούν στην εκπαίδευση και μετεκπαίδευση του προσωπικού σ' αυτόν το μη αυτοματοποιημένο μέχρι σήμερα τομέα της εργαστηριακής διαγνωστικής.

Θεραπεία

Η σωστή θεραπεία απαιτεί τον εργαστηριακό καθορισμό των υπεύθυνων για τη λοίμωξη βακτηρίων και τη χορήγηση των κατάλληλων εκάστοτε αντιβιοτικών.   Δυστυχώς όμως αυτό δεν είναι πάντοτε κατορθωτό γι αυτό συχνά χορηγούνται αντιβιοτικά στα οποία είναι γνωστό ότι είναι ευαίσθητα πολλά αναερόβια.
Τέτοια αντιβιοτικά είναι: Η χλωραμφενικόλη (Chloranic), η μετρονιδαζόλη (Flagyl), η ιμιπενέμη (Primaxin), η κλινταμυκίνη (Dalacin-C) και η κεφοξιτίνη (Mefoxil).

Πηγές
Για τις πληροφορίες χρησιμοποιήθηκαν τα εξής βιβλία:
Harrison's Principles of Internal Medicine. Ed. Anthony S. Fauci, et al. New York: McGraw-Hill, 1997.
Wadsworth-KTL Anaerobic Bacteriology Manual. Ed. Hannele Jousimies-Somer et al. Belmont: Star, 2002.

(Δημοσιεύθηκε: 5/8/2006)


Η Anaerobe Society of the Americas (ASA) είναι ένας διεθνής οργανισμός για την προώθηση έρευνας και των κλινικών εφαρμογών της αναερόβιας μικροβιολογίας.  Στα πλαίσια αυτά ασχολείται με την εκπαίδευση κλινικών γιατρών, ερευνητών και τεχνολόγων εργαστηρίων στις κατάλληλες τεχνικές και προάγει το διάλογο και την ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τα αναερόβια.

Η τελευταία επιστημονική εκδήλωση της ASA ήταν το 8ο διετές συνέδριο, που έγινε στη πόλη Boise των ΗΠΑ 25-28 Ιουλίου 2006.

Τα μέλη της
Anaerobe Society of the Americas ΕΥΡΩΠΗ & ΕΓΓΥΣ ΑΝΑΤΟΛΗ

(Πηγή: Membership Directory, έκδοση ASA, 2005)
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα μέλη και τις δραστηριότητές τους (διευθύνσεις, τηλέφωνα, email κλπ.) επικοινωνείστε με την ΙΣΟΠΟΛΙΤΕΙΑ
.

  • ΒΕΛΓΙΟ
    Sabine Lauwers
    Paul Rosseel
  • ΓΑΛΛΙΑ
    Luc J. Dubreuil
    Helene Marchandin
    Jean Claude Petit
    Christine G. Roques
    Alain Sedallian
    Maria-Liisa Vaisanen-Tunkelrott
  • ΓΕΡΜΑΝΙΑ
    Zaida C. Claros
    Georg Conrads
    Claus Hoehne
  • ΕΛΒΕΤΙΑ
    Marina C. Claros
  • ΕΛΛΑΔΑ
    Spyrakou Urania
  • ΗΝΩΜΕΝΑ ΑΡΑΒΙΚΑ ΕΜΙΡΑΤΑ
    Jackeline D. Tomas
  • ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ
    Brian I. Duerden
    Doug Heggie
    Ian R. Poxton
    George T. MacFarlane
    Peter Silley
  • ΙΣΡΑΗΛ
    Yeshayahu Nitzan
  • ΚΟΥΒΕΪΤ
    Vincent O. Rotimi
  • ΝΟΡΒΗΓΙΑ
    Tor Hofstad
    Ingar Ofsen
  • ΟΥΓΓΑΡΙΑ
    Elisabeth Nagy Erzsebet
    Kornel L. Kovacs
  • ΟΛΛΑΝΔΙΑ
    Barry Geerligs
    Wilbert Kokkle
    Gjart W. Welling
  • ΠΟΛΩΝΙΑ
    Felicja Meisel-Mikolajczyk
  • ΣΟΥΗΔΙΑ
    Anne Bolmstrom
    Gunnar Dahlen
    Maria Hedberg
    Carl Erik Nord
    Torkel Wadstrom
    Andrej Weintraub
  • ΤΟΥΡΚΙΑ
    Hrisi (Levi) Bahar
    Guven Kulekci
  • ΤΣΕΧΙΑ
    Jan Kopecny
  • ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ
    Eija Kononen

Προηγούμενη: Επιστήμη
Επόμενη: Ανοιξιάτικες αλλεργίες