Γρίππη των χοίρων

Σχηματική διατομή ιού της γρίππης
#
ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΜΗ ΕΙΔΙΚΟΥΣ
Η νέα γρίππη Α(Η1Ν1) ή "γρίππη των χοίρων"
#
 
Ο. Σπυράκου - Παπακωνσταντίνου, MD, MSc, PhD, FASCP
Fellow of the American Society for Clinical Pathology
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Διευθύντρια Εργαστηρίου Ιατρικής Βιοπαθολογίας ΤΥΠΑΤΕ
#
 
Εισαγωγή
Πριν από 3 περίπου χρόνια, το Μάρτιο του 2006, με αφορμή την τότε εξάπλωση της «γρίππης των πτηνών» είχε γίνει ένα ειδικό μάθημα στα πλαίσια της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης του προσωπικού του εργαστηρίου ιατρικής βιοπαθολογίας του ΤΥΠΑΤΕ και είχε εκδοθεί και ένα σχετικό ενημερωτικό βιβλιαράκι. Ένα τμήμα αυτού του υλικού ευρίσκεται ακόμα δημοσιευμένο στο μεγαλύτερο ελληνικό διαδικτυακό τόπο υγείας IATRONET (http://www.iatronet.gr/article.asp?art_id=971).  Σήμερα λόγω της επιδημικής έκρηξης της «γρίππης των χοίρων» και του πιθανού κινδύνου να παρουσιαστούν σύντομα κρούσματα της νόσου και στη χώρα μας, ως φυσική συνέχεια της προηγούμενης προσπάθειας, γράφτηκε το παρόν άρθρο.
#
 
Τι είναι η γρίππη Α(Η1Ν1) και σε τι διαφέρει από την κοινή γρίππη;
Γρίππη Α(Η1Ν1) είναι η νέα ονομασία που έδωσε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) στη λεγόμενη «γρίππη των χοίρων».
Πρόκειται για νόσημα του αναπνευστικού συστήματος, του οποίου το αίτιο είναι ένας ιός που βρέθηκε και σε χοίρους στο Μεξικό. Δεν υπάρχει καμιά ένδειξη πως έχουν μολυνθεί ζώα που εκτρέφονται στην Ευρώπη.
Η γρίππη Α(Η1Ν1) μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο και υπάρχει κίνδυνος να επεκταθεί σε όλο τον κόσμο (πανδημία).
Επειδή πρόκειται για νέο ιό κανένας άνθρωπος δεν παρουσιάζει ανοσία. Έτσι οποιοσδήποτε είναι σε κίνδυνο να νοσήσει.
Λαμβάνοντας υπόψη τα υπάρχοντα στοιχεία η Margaret Chan, διευθύντρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), θεωρεί ότι καλύπτονται τα κριτήρια για πανδημία γρίππης. Έτσι ο ΠΟΥ αύξησε από τις 11/6/2009 το επίπεδο επαγρύπνησης για πανδημία στη φάση 6. Η επαγρύπνηση φάσης 6 (σε μια κλίμακα φάσεων 1-6) σημαίνει ότι ήδη υπάρχει σε εξέλιξη πανδημία γρίππης Α(Η1Ν1).
Σημειώνεται ότι η κατάταξη σε φάσεις επαγρύπνησης έχει σχέση μόνο με τη μετάδοση του ιού και όχι με τη βαρύτητα της νόσου. Με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία η νόσος χαρακτηρίζεται μέσης βαρύτητας με θνητότητα μικρότερη του 0,5%.  Στο σχέδιο που ακολουθεί φαίνεται η κατάταξη του ΠΟΥ σε φάσεις επαγρύπνησης για πανδημία.
Τον περασμένο αιώνα σημειώθηκαν 3 πανδημίες γρίππης. Η Ισπανική γρίππη του 1918-1919 προκάλεσε 20-40 εκατομμύρια θανάτους παγκόσμια. Η Ασιατική γρίππη το 1957-1958 και η γρίππη του Χονγκ Κονγκ το 1968-1969 ευθύνονται για 2-5 εκατομμύρια θανάτους.
#
Πώς εμφανίστηκε ξαφνικά αυτός ο ιός;
Τα υδρόβια πτηνά φιλοξενούν μερικές χιλιάδες τύπων ιού Α της γρίππης και μολύνουν το περιβάλλον με τα κόπρανά τους. Αν ο χοίρος μολυνθεί ταυτόχρονα από ιούς γρίππης των πτηνών και του ανθρώπου ενδέχεται να γίνει ανταλλαγή γενετικού υλικού ανάμεσα στους δύο ιούς. Το αποτέλεσμα θα είναι η δημιουργία ενός νέου ιού έναντι του οποίου οι άνθρωποι δεν έχουν φυσική ανοσία. Από τα διαθέσιμα στοιχεία φαίνεται πως αυτός είναι ο μηχανισμός δημιουργίας του σημερινού ιού γρίππης Α(Η1Ν1), που έγινε γνωστή ως «γρίππη των χοίρων». Ένα τέτοιο γεγονός ενδέχεται να προκαλέσει πανδημία γρίππης.
#
#
Τι ακριβώς σημαίνουν τα γράμματα Α(Η1Ν1);
Γενικά υπάρχουν 3 τύποι ιού της γρίππης, οι Α, Β και C. Από αυτούς πλέον παθογόνος θωρείται ο τύπος Α.     Οι ιοί της γρίππης είναι σφαιρικά σωματίδια με γενετικό υλικό, που περιβάλλονται από πρωτεΐνες.  Επάνω στο εξωτερικό περίβλημα βρίσκονται δύο είδη πρωτεϊνών η αιμοσυγκολλητίνη (H) και η νευραμινιδάση (N), που χαρακτηρίζουν τον ιό. Μέχρι σήμερα έχουν αναγνωριστεί 16 διαφορετικές αιμοσυγκολλητίνες (H1, H2 κλπ.) και 9 νευραμινιδάσες. Έτσι ο ιός χαρακτηρίζεται από τον τύπο του και τον τύπο αιμοσυγκολλητίνης και νευραμινιδάσης που έχει. Π.χ. ιός γρίππης Β(Η2Ν5)Ο σημερινός ιός «των χοίρων» είναι Α(Η1Ν1).

#

Πώς μεταδίδεται η νόσος;
Οι ιοί της γρίππης είναι μικροσκοπικά σωματίδια που περιέχονται μέσα στα σταγονίδια που αποβάλλονται με το βήχα και το φτάρνισμα.
 Όταν κάποιος βήχει ή φταρνίζεται, χωρίς να καλύπτει τη μύτη και το στόμα του με μαντήλι, αποβάλλει σταγονίδια που εισπνέονται από άλλα άτομα και τα μολύνουν.
Εάν κάποιος άρρωστος που βήχει ή φταρνίζεται επιχειρήσει να προφυλαχθεί βάζοντας μπροστά το χέρι του, τότε τα σταγονίδια και οι ιοί που περιέχονται μέσα σ’ αυτά θα επικαθίσουν στην παλάμη του και από εκεί εύκολα θα μεταφερθούν σε σκληρά αντικείμενα που θα πιάσει, όπου παραμένουν μολυσματικά για αρκετό χρόνο. Με τον τρόπο αυτό μολύνονται πόμολα, πληκτρολόγια υπολογιστών, τηλεχειριστήρια και τηλέφωνα.
Εάν κάποιος άλλος πιάσει ένα από αυτά τα μολυσμένα αντικείμενα και στη συνέχεια ακουμπήσει το πρόσωπο ή τα μάτια του υπάρχει το ενδεχόμενο να νοσήσει.
#
Ποιά συμπτώματα προκαλεί η γρίππη Α(Η1Ν1);
Οι πάσχοντες από νόσο που διαπιστωμένα προκλήθηκε από τον χοίρειας προέλευσης ιό γρίππης Α(Η1Ν1) εμφανίζουν τα ίδια περίπου συμπτώματα με την εποχιακή γρίππη δηλαδή πυρετό, πονοκέφαλο, βήχα, πονόλαιμο, συνάχι, αδυναμία, πόνους στους μύες, εμετό και διάρροια.                                        Η νόσος γίνεται περισσότερο επικίνδυνη αν εμφανιστούν επιπλοκές. Δεν υπάρχει επαρκής πληροφόρηση σχετικά με τις επιπλοκές που προκαλεί η λοίμωξη με το συγκεκριμένο νέο στέλεχος του ιού. Θεωρείται όμως πιθανό ότι θα είναι παρόμοιες με τις επιπλοκές της εποχιακής γρίππης: ιγμορίτιδα, ωτίτιδα, λαρυγγίτιδα, πνευμονία, άσθμα, βλάβες της καρδιάς και του νευρικού συστήματος.

#

Πώς διαπιστώνεται ότι κάποιος πάσχει από γρίππη Α(Η1Ν1);
  Εάν κάποιος εμφανίζει ύποπτα συμπτώματα, ο αρμόδιος γιατρός θα λάβει δείγμα εκκρίματος από τη μύτη ή το φάρυγγα, το οποίο θα εξεταστεί για να διαπιστωθεί αν περιέχει ιό γρίππης τύπου Α. Σχεδόν όλα τα αξιόπιστα διαγνωστικά εργαστήρια είναι σε θέση να εκτελέσουν αυτό τον έλεγχο.
Αν το δείγμα είναι θετικό, τότε αποστέλλεται σε εξειδικευμένο κέντρο (π.χ. στο Ινστιτούτο Παστέρ) για να αναλυθεί πληρέστερα.
#
Πώς μπορεί κάποιος να προφυλαχτεί και να προφυλάξει τους άλλους; Υπάρχει εμβόλιο;
Η καλύτερη μέθοδος προστασίας είναι η τήρηση των κανόνων υγιεινής. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να τηρούνται τουλάχιστον τα εξής:
(1)  Όταν κάποιος βήχει ή φταρνίζεται πρέπει οπωσδήποτε να καλύπτει το στόμα και τη μύτη του με καθαρό χαρτομάνδηλο.
(2)   Το χαρτομάνδηλο να πετιέται κάθε φορά στα απορρίμματα.
(3)   Τα χέρια πρέπει να πλένονται συχνά με ζεστό νερό και σαπούνι ή με ένα αντισηπτικό gel χεριών.
Το κοινό αντιγριππικό εμβόλιο δεν προστατεύει από το νέο χοίρειας προέλευσης ιό γρίππης Α(Η1Ν1).  Ήδη έχει ξεκινήσει η διαδικασία παρασκευής νέου εμβολίου και την Παρασκευή 12 Ιουνίου η Ελβετική εταιρεία Novartis ανακοίνωσε την παραγωγή της πρώτης παρτίδας εμβολίου, που θα χρησιμοποιηθεί κατ' αρχή σε κλινικές δοκιμές.  Το εμβόλιο αναμένεται να κυκλοφορήσει στην αγορά τον προσεχή Σεπτέμβριο.
#
Χρειάζονται μάσκες για το πρόσωπο;
Στις ειδήσεις της τηλεόρασης εμφανίζονται σε άλλες χώρες άτομα να κυκλοφορούν με μάσκες στο δρόμο.
  Δυστυχώς αυτές οι απλές μάσκες δεν προσφέρουν κάποια σοβαρή προστασία από τον ιό. Πλένοντας απλώς συχνά τα χέρια σας προφυλάσσεστε περισσότερο.
Ειδικές μάσκες χρησιμοποιούνται από το υγειονομικό προσωπικό και όσους ασχολούνται με την περίθαλψη ασθενών.
#
Τι γίνεται αν παρόλα αυτά κάποιος νοσήσει;
Για τη θεραπεία της γρίππης τύπου Α χρησιμοποιήθηκε ήδη από τη δεκαετία του 1970 το φάρμακο Symmetrel. Δυστυχώς ο ιός της γρίππης (H1N1) είναι εντελώς ανθεκτικός στη δράση αυτού του φαρμάκου.
  Αντίθετα ο ιός είναι ευαίσθητος στα δύο νεώτερα φάρμακα Tamiflu και Relenza, που ελαττώνουν τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της νόσου. Το Tamiflu δίνεται από το στόμα και το Relenza σε εισπνοές. Και τα δύο φάρμακα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και προφυλακτικά αν κάποιος έρθει σε επαφή με διαπιστωμένο κρούσμα.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν δίνουμε ποτέ ασπιρίνη ως αντιπυρετικό σε παιδί κάτω των 18 ετών που πάσχει από γρίππη. Υπάρχει κίνδυνος σοβαρής επιπλοκής που ονομάζεται σύνδρομο Reye. Προτιμάμε αντιπυρετικά του τύπου Depon, Panadol κλπ.
(Ενημερώθηκε: 14/6/2009)

Προηγούμενη: Ανοιξιάτικες αλλεργίες
Επόμενη: Τριχόπτωση