Οι πάγοι της Αρκτικής

Στην Αρκτική οι πάγοι λιώνουν νωρίτερα απ΄ όσο περιμέναμε…

Επίκαιρο άρθρο ειδικού συνεργάτη μας

H μόλυνση του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα με τους βιομηχανικούς ρύπους που αυξάνονται διαρκώς, υπονομεύει κάθε μορφή ζωής πάνω στον πλανήτη.  Οι δύο Πόλοι, καλυμμένοι για χιλιάδες χρόνια από πάγους, εισπράττουν τα αποτελέσματα της ανθρώπινης παρεμβατικότητας και αδιαφορίας για τη φύση.  Οι πάγοι λιώνουν πιο γρήγορα από ποτέ, μετατρέποντας αλλοτινά σενάρια επιστημονικής φαντασίας σε βέβαιη εξέλιξη.

Tο περίφημο Βορειοδυτικό Πέρασμα μεταξύ Ειρηνικού και Ατλαντικού Ωκεανού, η διαδρομή δηλαδή μέσω των Αρκτικών περιοχών του Καναδά από την Ευρώπη στην Ασία, για πρώτη φορά στην ιστορία είναι ανοικτό στη ναυσιπλοΐα, ενώ η Γροιλανδία χάνει με πολύ γρηγορότερο ρυθμό απ’ όσο είχε αρχικά υπολογιστεί την παγοκάλυψη της.

 

Το ΒΔ Πέρασμα σημειώνεται με τη συνεχή μαύρη γραμμή

 

Το ΒΔ Πέρασμα ήταν όλο το χρόνο σκεπασμένο από πάγο, αλλά το καλοκαίρι του 2007 για πρώτη φορά οι περισσότεροι πάγοι έλιωσαν, δίνοντας τη δυνατότητα σε κοινά πλοία επιφανείας να το διαπλεύσουν.  Υπολογίζεται ότι με το άνοιγμα του Περάσματος μειώθηκε η παγοκάλυψη της Γης κατά 1 εκατομμύριο τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Αυτή η αλλαγή διαπιστώνεται και από το γεγονός ότι στο νότιο τμήμα της Γροιλανδίας η περίοδος των καλλιεργειών αυξήθηκε κατά ένα μήνα το χρόνο.  Έτσι οι αγρότες της περιοχής για πρώτη φορά καλλιέργησαν μπρόκολο, κάτι που ήταν αδιανόητο παλιότερα εξαιτίας των πολύ χαμηλών θερμοκρασιών.

Κατά το παρελθόν, οι Βίκινγκς απέτυχαν να διατηρήσουν μόνιμους και βιώσιμους οικισμούς λόγω του κλίματος στο νότο, ενώ οι Ινουίτ στο βορρά εξοπλισμένοι με πιο αποτελεσματική τεχνολογία και κυνηγετικές ικανότητες ζούσαν σε βιώσιμες κοινότητες εκμεταλλευόμενοι την πλούσια άγρια ζωή.  Όμως πριν τρία χρόνια χρειάστηκε να σταλούν αεροπορικά τροφές για τα σκυλιά τους από την κυβέρνηση και σήμερα οι κοινότητες τους απειλούνται με εξαφάνιση.

Έλκηθρο με σκυλιά στη Γροιλανδία

Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, είναι τόσο μεγάλη ώστε λειτουργεί και σαν γιγάντιο κλιματιστικό για την ευρύτερη περιοχή.  Το φαινόμενο της ανάκλασης της ηλιακής θερμότητας από το χιόνι και τον πάγο (albedo) κατά 80%, κρατάει τις θερμοκρασίες στην περιοχή λογικές.  Αλλά καθώς ο πάγος λιώνει οι σκουρότερες θάλασσες και τα γυμνά βουνά απορροφούν περισσότερη θερμότητα επιταχύνοντας ακόμη περισσότερο το λιώσιμο και προκαλώντας άνοδο των θαλασσών, που στο μέλλον θα καλύψουν μεταξύ άλλων το Δέλτα του Νείλου, το Σαν Φρανσίσκο και το 40% του Μπαγκλαντές.

Ήδη η τήξη των πάγων της Γροιλανδίας προκαλεί για πρώτη φορά σεισμούς.  Οι επιστήμονες που καταγράφουν τους παγετώνες, αποκαλύπτουν ότι οι μετακινήσεις γιγαντιαίων κομματιών πάγου δημιουργούν σεισμικά κύματα που φθάνουν μέχρι το τρία της κλίμακας Ρίχτερ.

Τα στοιχεία αυτά συζητήθηκαν αναλυτικά σε μια διεθνή διάσκεψη (Αρκτικό Συμπόσιο), που οργανώθηκε στις αρχές Σεπτεμβρίου 2007 στο βόρειο τμήμα της Γροιλανδίας και στο οποίο συνέρευσαν παγκόσμιοι θρησκευτικοί ηγέτες, επιστήμονες και περιβαλλοντολόγοι, στην περιοχήIlulissat Icefjord.  Το Ιλουλισάτ βρίσκεται στον πιο ενεργό παγετώνα της Γροιλανδίας ο οποίος γεννά σε καθημερινή βάση τεράστια παγόβουνα, ένα από τα οποία, όπως πιστεύεται, είναι αυτό που βύθισε τον Τιτανικό.

Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος σε Περιβαλλοντικό Συμπόσιο

Ο τοπικός πληθυσμός του Ιλουλισάτ (Ινουίτ), του οποίου όπως προαναφέραμε η ζωή έχει αλλάξει δραματικά από το μεταβαλλόμενο κλίμα, πραγματοποίησε στις 7 Σεπτεμβρίου 2007 σιωπηλή προσευχή για το μέλλον του πλανήτη υπό την πνευματική ηγεσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ο οποίος ήταν ο διοργανωτής αυτού του Αρκτικού Συμποσίου.

Στην 4η έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Αλλαγή του Κλίματος (IPCC), που παρουσιάστηκε το Φεβρουάριο του 2007 αναφερόταν ότι η στάθμη της θάλασσας θα μπορούσε να αυξηθεί έως 60 εκατοστά βάζοντας σε κίνδυνο τις ζωές δεκάδων εκατομμυρίων ανθρώπων έως το τέλος του αιώνα.  Όμως, αυτή η εκτίμηση δεν στηριζόταν στις πιο πρόσφατες παρατηρήσεις για την τήξη των παγετώνων στη Γροιλανδία και την απώλεια πάγων στην Ανταρκτική.  Ο Αμερικανός ειδικός σε θέματα Πόλων, Robert Correll, ένας από τους βασικούς συντελεστές της Έκθεσης της Διακυβερνητικής δήλωσε ότι υπάρχει τώρα συναίνεση μεταξύ των επιστημόνων ότι μια σημαντική επιτάχυνση της απώλειας πάγου έχει παρατηρηθεί μετά τη δημοσίευση της τελευταίας έκθεσης.  Σύμφωνα μάλιστα με ορισμένους επιστήμονες, το λιώσιμο των πάγων θα μπορούσε τελικά να ανεβάσει τη στάθμη της θάλασσας μέχρι και 7 μέτρα!

Η Διακυβερνητική είχε προβλέψει πως η Αρκτική θα είναι ελεύθερη από πάγους ως τα τέλη του αιώνα.  Σήμερα όμως, κάποιοι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτό θα γίνει ως το 2020.  Πριν δέκα χρόνια θεωρείτο πως ο παγετώνας της Γροιλανδίας, που έχει πάχος σε κάποια τμήματα ως και 3300 μέτρα, θα έκανε αιώνες για να λιώσει.  Σήμερα ο ρυθμός απώλειας των πάγων αυτών κάνει την οποιαδήποτε εκτίμηση για το τι θα συμβεί αβάσιμη.  Από τη Γροιλανδία και τους Πόλους ο ανθρώπινος πολιτισμός εισέρχεται σε αχαρτογράφητη περιοχή.

Οι εκτιμήσεις των επιστημόνων για την παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας αναφέρονται σε 2 έως 3 βαθμούς πάνω από τις σημερινές τιμές κατά μέσο όρο.  Αλλά με την επιτάχυνση της τήξης των πάγων αυτές οι εκτιμήσεις πρέπει να αλλάξουν ριζικά.  Για παράδειγμα, η θάλασσα γύρω από τη μεγαλύτερη πόλη της Αρκτικής Γροιλανδίας, που ήταν πάντα παγωμένη ανάμεσα στο Δεκέμβριο και τον Μάιο, δεν έχει παγώσει καθόλου τα τελευταία τέσσερα χρόνια.

Εικόνα από το φετινό καλοκαίρι στη Γροιλανδία

Τα τελευταία 10.000 χρόνια το κλίμα στη Γη διατηρήθηκε σχεδόν αμετάβλητο, γεγονός που επέτρεψε την επιβίωση και την εξέλιξη του ανθρώπου.  Όλο αυτό το διάστημα οι διακυμάνσεις δεν είχαν υπερβεί τον 1 βαθμό Κελσίου κατά μέσον όρο.  Σήμερα διαπιστώνουμε ότι στο προσεχές μέλλον ενδέχεται να εμφανιστούν μεταβολές της τάξης των 2 έως 6 βαθμών.

Γι αυτό και δεν μπορούμε να προβλέψουμε πως θα είναι ο κόσμος μας με τέτοιες θερμοκρασίες.  Απομακρυνθήκαμε με ταχύτητα από τη ζώνη της σταθερότητας προς μια νέα εποχή και δεν έχουμε ιδέα για το τι θα επικρατήσει σ΄ αυτή.

Κ.Γ.

Μηχανικός Περιβάλλοντος

(Αναθεωρήθηκε: 12/10/2008)


Προηγούμενη: Οικολογία
Επόμενη: Οικολογία & διατροφή